الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
107
تفسير مجمع البيان (فارسى)
صاحبانشان ازدواج كنيد و مهرشان را آن طورى كه توافق كردهايد و عقد را بر آن اجرا كردهايد بپردازيد . از اين جمله چنين استفاده مىشود كه ازدواج كنيزان بدون اجازهء مالكانشان صحيح نيست . برخى گفتهاند : « بالمعروف » يعنى بدون اينكه ضرر و زيانى وارد سازيد . مُحْصَناتٍ غَيْرَ مُسافِحاتٍ : با آنها كه پاكدامن بوده ، اهل زنا نيستند ، ازدواج كنيد برخى گفتهاند : يعنى زنان شوهر دارى كه زنا نمىكنند . اين كلمه « محصنات » بفتح صاد و كسر آن هر دو قرائت شده است . وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ : و همچنين بطور مخفيانه رفيقى براى خود انتخاب نكردهاند چه برخى از مردان بطور مخفيانه با زنى دوست مىشدند و زنا مىكردند و همچنين زنان . ابن عباس گويد : مردمى در جاهليت بودند كه زناى آشكار را حرام مىشمردند ولى زناى پنهان را جايز مىدانستند . خداوند از زناى آشكار و پنهان هر دو منع فرمود بنا بر اين : غَيْرَ مُسافِحاتٍ وَ لا مُتَّخِذاتِ أَخْدانٍ يعنى آن زنانى كه از زناى آشكار و پنهان خوددارى مىكنند . فَإِذا أُحْصِنَّ : كسى كه بضم همزه و كسر صاد قرائت كرده ، اين طور معنى مىكند : هنگامى كه كنيزان تزويج كنند و شوهرانشان آنها را در حيطه همسرى خود قرار دهند اين عقيده از ابن عباس و سعيد بن جبير و مجاهد و قتاده است . و كسى كه بفتح همزه و صاد قرائت كرده است چنين معنى مىكند : هنگامى كه اسلام بياورند . اين عقيده از عمر بن الخطاب و ابن مسعود و ابراهيم و شعبى و سدى است ، حسن گويد : يعنى اسلام و شوهر ، او را در حصار مىگيرند . فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ : اگر زنا كنند . فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ : بايد نصف حد زنان آزاد بر آنها جارى كرد و آنها را پنجاه تازيانه زد . ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ : نكاح با كنيزان براى كسانى است كه بترسند گرفتار معصيت و زنا شوند و كيفر دنيوى و اخروى زنا دامنگيرشان شود . اكثر مفسران